Przejrzystość-Intertekstualność-Terminologia

Tłumaczenie pisemne to jedna z najbardziej skomplikowanych form przekładu, szczególnie w przypadku tłumaczenia wysoce specjalistycznych tekstów. Błędne jest myślenie, że wystarczy jedynie dobrze znać języki obce. Istotna jest również wiedza z zakresu określonej dziedziny, która pozwala uniknąć niejasności i dwuznaczności, a prawdopodobieństwo błędnej interpretacji redukuje do zera. Nasi wykwalifikowani tłumacze, będący rodowitymi użytkownikami języka, przestrzegają głównych zasad obowiązujących dla przekładu pisemnego, które zapewniają wysoką jakość tłumaczeń.

Przejrzystość tekstu

Oczywistym jest, że do kryteriów jakości tłumaczeń specjalistycznych, jak i kryteriów stosowanych w praktyce translatorskiej w ogóle, należą przejrzystość, klarowność i jednoznaczność. Niniejsze zasady są ściśle przestrzegane zwłaszcza w przypadku tłumaczeń z dziedziny prawa, ochrony środowiska, badań naukowych i laboratoryjnych oraz logistyki i transportu. Teksty te są bardzo bogate w złożone, niekiedy trudne do zdefiniowania pojęcia pozbawione głębokiej struktury semantycznej – tak typowej dla pojęć z innych dziedzin. W przedstawionych przez Dyrekcję Generalną ds. Tłumaczeń Pisemnych wymogach zaznacza się, że do przetłumaczonego tekstu nie można nic dodać, ani nic z niego ująć – powinno to być dokładne, spójne tłumaczenie tekstu źródłowego z zachowaniem identycznego formatu, dlatego też tłumacze nie mogą odbiegać od tekstu źródłowego i wprowadzać do tłumaczenia swojej dowolnej interpretacji. Tłumaczenia z ww. dziedzin należą do najbardziej skomplikowanych, ponieważ nie lada zagwozdką jest zapewnienie przejrzystości przekładu w języku, w którym nie istnieje bezpośredni ekwiwalent tłumaczonego słowa lub terminu, lub w języku, w którym takie słowo lub termin nie funkcjonuje w ogóle.

Intertekstualność

Kolejnym wyzwaniem dla tłumaczy tekstów specjalistycznych jest rzetelne odwoływanie się do danych źródłowych, bez których trudno wyobrazić sobie teksty chemiczne, farmaceutyczne i biotechnologiczne. Intertekstualność oznacza interakcję tekstową pomiędzy tłumaczonym tekstem, a poprzednimi dokumentami, która zachodzi przez wykorzystanie dużej ilości odniesień, pośrednich i bezpośrednich cytatów oraz szablonów językowych przy jednoczesnym zachowaniu spójnej terminologii. Tłumacz powinien zatem zważać na wszelkie szczegóły, rozumieć ich znaczenie i nie pomijać żadnych umieszczonych w tekście przypisów.

Terminologia

W tłumaczeniu każdego rodzaju tekstu specjalistycznego szczególnie istotna jest rzetelność. Od zawodowych tłumaczy oczekuje się zachowania spójności terminologii i słownictwa, jednak w praktyce spełnienie tego wymogu jest bardzo trudne. Na taki stan rzeczy wpływ mają wielojęzyczne i wielokulturowe środki przekazu, w których nieustannie powstają i ewoluują nowe słowa i wyrażenia, czasem obecne jedynie na płaszczyźnie narodowej bądź w konkretnych stylach lub obszarach języka. Nawet jeden termin użyty błędnie lub w niewłaściwym kontekście obniża jakość tłumaczenia i może wpłynąć na stopień zrozumienia tekstu. Dlatego też, aby zachować spójność terminologii, profesjonalny tłumacz analizuje wiele dokumentów o podobnej treści, by móc konsekwentnie i celowo użyć specjalistycznych terminów i pojęć. Znajomość terminologii wymaga ciągłego pogłębiania wiedzy i kompetencji, dlatego teksty specjalistyczne powinno się powierzać wyłącznie doświadczonym tłumaczom.

Mimo iż każdy język i każda branża charakteryzuje się typową dla siebie terminologią, w celu zachowania rzetelności przekładu i przejrzystości tekstu, należy przestrzegać określonych, podstawowych zasad:

• Dążyć do zachowania klarowności tekstu, unikać dwuznaczności, skupiać się na strukturze języka docelowego.
• W sposób spójny stosować terminy i pojęcia używane międzynarodowo – jeżeli jest to możliwe, unikać terminów stosowanych wyłącznie na płaszczyźnie narodowej.
• Przestrzegać zasady rzetelności, tzn. koniecznie brać pod uwagę cel, wpływ i znaczenie tekstu docelowego.